Petrol Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Rusya ve Azerbaycan Üzerine Panel Veri Analizi: Petrol Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Rusya ve Azerbaycan Üzerine Panel Veri Analizi

Jala Vagifli

doi:10.62844/jerf.32

Yazarlar

Jala Vagifli İstanbul Üniversitesi https://orcid.org/0000-0002-0036-5398

DOI:

https://doi.org/10.62844/jerf.32

Anahtar Kelimeler:

Ekonomik Büyüme, Petrol Gelirleri, Sabit Etkiler Modeli, Ekonomik büyüme, Petrol gelirleri, Sabit etkiler modeli

Özet

Bu çalışma, 2003-2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak Rusya ve Azerbaycan ekonomilerinde petrol gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi panel veri analizi yöntemiyle incelemektedir. Araştırmada ekonomik büyüme oranları ile petrol rantının GSYH içindeki payı temel değişkenler olarak kullanılmış, veriler Dünya Bankası veri tabanından temin edilmiştir. Elde edilen bulgular, petrol rantındaki %1’lik artışın ekonomik büyümeyi yaklaşık %0,98 oranında artırdığını göstermektedir. Bu sonuç, petrol gelirlerinin her iki ülkede de büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte katsayının bire birin altında kalması, petrol gelirlerindeki artışın büyümeye tam oransal biçimde yansımadığını ve bu gelirlerin etkin kullanımında yapısal sınırlılıklar olabileceğini düşündürmektedir. Genel olarak çalışma, petrol gelirlerinin kısa ve orta vadede büyümeyi desteklediğini; ancak sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma için enerji gelirlerinin üretken yatırımlar ve ekonomik çeşitlenme alanlarına yönlendirilmesinin önem taşıdığını ortaya koymaktadır.

Elde edilen bulgular, petrol rantındaki %1’lik artışınekonomik büyümeyi yaklaşık %0,98 oranında artırdığınıgöstermektedir. Bu sonuç, petrol gelirlerinin her iki ülkede de büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biretkisi bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birliktekatsayının bire birin altında kalması, petrol gelirlerindekiartışın büyümeye tam oransal biçimde yansımadığını ve bugelirlerin etkin kullanımında yapısal sınırlılıklar olabileceğinidüşündürmektedir.

Genel olarak çalışma, petrol gelirlerinin kısa ve ortavadede büyümeyi desteklediğini; ancak sürdürülebilir vekapsayıcı kalkınma için enerji gelirlerinin üretken yatırımlarve ekonomik çeşitlenme alanlarına yönlendirilmesinin önemtaşıdığını ortaya koymaktadır.

Referanslar

Akinci, M., Aktürk, E., & Yılmaz, Ö. (2012). Petrol fiyatlari ile ekonomik büyüme arasindaki ilişki: OPEC ve petrol ithalatçisi ülkeleri için panel veri analizi. Uludağ Journal Of Economy & Society/Uludağ Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(2).

Altıntaş, H. (2013). Türkiye’de Petrol Fiyatları, İhracat ve Reel Döviz Kuru İlişkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ve Dinamik Nedensellik Analizi, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 1-30.

Benedictow, A., Fjærtoft, D. ve Løfsnæs, O. (2010). Oil Dependency of the Russian Economy: An Econometric Analysis, Statistics Norway, Research Department, Discussion Papers, No. 617.

Borodin, A., Panaedova, G., Ilyina, I., Harputlu, M., & Kiseleva, N. (2023). Overview of the Russian oil and petroleum products market in crisis conditions: economic aspects, technology and problems. Energies, 16(4), 1614.

Difiglio, C. (2014). Oil, economic growth and strategic petroleum stocks. Energy strategy reviews, 5, 48-58.

Doğanay, A. (2019). Gelişmekte olan Ülkelerde Kurumlar ve Ekonomik Büyüme: Dinamik Panel Veri Analizi. Yayınlanmış Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ghalayini, L. (2011). The Interaction between Oil Price and Economic Growth, Middle Eastern Finance and Economics, 13, 127-141.

Jbir, R. ve Zouari-Ghorbel, S. (2009). Recent Oil Price Shock and Tunisian Economy, Energy Policy, 37, 1041–1051.

Rautava, J. (2004). The Role of Oil Prices and the Real Exchange Rate in Russia’s Economya Cointegration Approach, Journal of Comparative Economics, 32, 315–327.

Reynolds, D.B. ve Kolodziej, M.(2008). Former Soviet Union Oil Production and GDP Decline: Granger Causality and the Multi-Cycle Hubbert Curve, Energy Economics, 30(2), 271-289.

Tatoglu, F. Panel Veri Ekonometrisi. 6.bs. İstanbul: Beta. 2021.

T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, Azerbaycan Ülke Raporu, 2025. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.aso.org.tr/uploads/ortam/Azerbaycan_2025.pdf

T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, Rusya Ülke Raporu, 2025. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://ticaret.gov.tr/data/5ef4643b13b8767a5802184f/Rusya%20%C3%9Clke%20Profili%20-%20Kas%C4%B1m-2025.pdf.

Tunalı, H., & Güz, T. (2021). Bilgi ve iletişim teknolojileri gelişim endeksi ve ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri modelleri ile karşılaştırmalı analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(15), 249-261.

Yardımcıoğlu, F., & Gülmez, A. (2013). OPEC Ülkelerinde Hollanda Hastalığı: Petrol Fiyatları ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ekonometrik Bir Analizi. Sosyoekonomi Dergisi, 19, 117-141.

Yıldırım, E. ve Öztürk, Z. (2014). Oil Price and Industrial Production in G7 Countries: Evidence From the Asymmetric and Non-Asymmetric Causality Tests, Procedia–Social and Behavioral Sciences, 143, 1020-1024.

Petrol Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Rusya ve Azerbaycan Üzerine Panel Veri Analizi